ช่วงนี้เราคงจะได้ยินคำว่า โรคซึมเศร้า กันบ่อยมาก แต่รู้หรือไม่ว่า...โรคซึมเศร้าในบางครั้งก็ไม่ได้มาพร้อมกับอาการทางจิตที่เห็นได้ชัด แต่แสดงออกผ่านการเจ็บป่วยทางร่างกายแทน ทำให้เราสังเกตลักษณะของโรคได้ยากขึ้น จนอาจทำให้เรามองข้ามไป โรคนี้เรียกกันว่า ‘โรคซึมเศร้าซ่อนเร้น’
    อาจจะมีคำถามกันใช่ไหมว่า โรคซึมเศร้า กับ โรคซึมเศร้าซ่อนเร้น มันแตกต่างกันอย่างไร  
    โรคซึมเศร้า (Major Depressive Disorder) จะมีอาการซึมเศร้าชัดเจน เช่น เบื่อหน่าย ท้อแท้ หมดกำลังใจ ขาดความสนใจในกิจกรรมที่เคยชอบ เบื่ออาหาร น้ำหนักลด นอนไม่หลับ รู้สึกไร้ค่า คิดอยากตาย
    โรคซึมเศร้าซ่อนเร้น (Masked Depression) มักไม่พบอาการซึมเศร้าที่ชัดเจน ผู้ป่วยโรคนี้หลายคนยังรับผิดชอบหน้าที่การงานได้ พูดจาทักทาย ยิ้มแย้มกับคนใกล้ชิดได้เหมือนไม่มีปัญหาอะไร แต่มัก มีความวิตกกังวล ไม่มีความสุข พูดถึงหรือแสดงอาการเจ็บป่วยทางกายให้เห็นบ่อยๆ เช่น ปวดหัว ปวดหลัง ปวดท้อง เจ็บหน้าอก หายใจไม่อิ่ม คลื่นไส้ ปั่นป่วนในท้อง 
    อาการที่เกิดขึ้นทำให้เรามองข้ามภาวะซึมเศร้า เมื่อไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุของการเจ็บป่วยทางกายก็ ไม่พบความผิดปกติทางกายใด ๆ อย่างชัดเจน ทำให้ผู้ที่มีภาวะนี้จำนวนมากไม่รู้ตัว และไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้อง ซึ่งอาจก่อให้เกิดความเครียดสะสมและอาจนำไปสู่ภาวะซึมเศร้าได้
     ในบางรายอาจมีอาการทางพฤติกรรม เช่น พฤติกรรมแบบ Perfectionist คือ ย้ำคิดย้ำทำหมกมุ่นกับความสมบูรณ์แบบ เพราะในระดับจิตใต้สำนึกของผู้ที่มีภาวะซึมเศร้าซ่อนเร้นจะมีความรู้สึกไม่มั่นคง สงสัย และไม่มั่นใจในคุณค่าของตัวเอง จึงพยายามทุ่มเท ทำทุกสิ่งทุกอย่างให้ดี สมบูรณ์แบบที่สุดตามมาตรฐานเพื่อให้ตนเองเป็นที่ยอมรับของผู้อื่น และถ้างานไม่ได้ผลตามที่คาดหวัง จะรู้สึกผิดหวังรุนแรง โกรธเกรี้ยวรุนแรง หงุดหงิดง่ายอย่างไม่สมเหตุสมผล หรืออาจมีพฤติกรรม Workaholic ที่ทุ่มเทกับงานอย่างหนัก แบบหามรุ่งหามค่ำ กดดันตัวเองอย่างหนัก ไม่ยอมพักผ่อน เพื่อให้ได้ผลงานที่ดีเยี่ยม สมบูรณ์ที่สุด ในบางราย ความคาดหวัง หมกมุ่นเหล่านี้ ก่อให้เกิดความเครียดสะสมหรือปัญหาการนอนไม่หลับ จนต้องแก้ปัญหาด้วยการใช้เหล้า สุรา ยานอนหลับ หรือสารเสพติด  หรือในบางคนอาจพบอาการทางจิตให้เห็น และมีพฤติกรรมที่เปลี่ยนไปเช่น มีปัญหาเกี่ยวสมาธิ ไม่สามารถจดจ่อกับอะไรได้เป็นเวลานาน เสื่อมสมรรถภาพทางเพศ พลังงานน้อย หรือ ถอนตัวออกจากสังคม (Social Withdrawal) ไม่ต้องการมีส่วนร่วมกับสังคม เบื่อสิ่งที่เคยชอบทำมาก ๆ ด้วยก็ได้
    ภาวะซึมเศร้าที่ซ่อนเร้นนี้ หากปล่อยสะสมไว้นาน ไม่ได้รับการแก้ไขที่เหมาะสม ก็อาจจะส่งผลกระทบในหลาย ๆ ด้าน และนำไปสู่การป่วยทางจิตใจ หรืออาจถึงขั้นเป็นโรคซึมเศร้าได้ และหากไม่สามารถปรับตัวได้อีกก็อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนถึงการฆ่าตัวตายก็เป็นได้ 
    ส่วนการรักษาผู้ที่มีภาวะซึมเศร้าซ่อนเร้นนั้นไม่มีการรักษาที่ตายตัว การดูแลรักษาจึงอาจแตกต่างกันไปตามความเหมาะสมของแต่ละคนด้วย 
    ถ้าช่วงนี้ใครรู้สึกว่าตัวเองปวดหัว ปวดหลัง ปวดท้อง เจ็บหน้าอกบ่อย ๆ มีอาการนอนไม่หลับ บวกกับมีพฤติกรรมแบบ Perfectionist มีอาการย้ำคิดย้ำทำ(OCD) หรือ Workaholic ทั้งที่ภายนอกดูปกติ แต่ภายในมักมีความวิตกกังวลหรือลึก ๆ ไม่มีความสุข ลองรีเช็คกันดูนะว่าเรามีภาวะซึมเศร้าซ่อนเร้นมั้ย แต่ถ้ารู้สึกว่าผิดปกติมาก ควรไปหาหมอดีที่สุด
ที่มา โรงพยาบาลมนารมย์